Criminelen weten met vervalste inkomensgegevens hypotheken te krijgen en gebruiken woningen vervolgens voor witwassen en andere illegale activiteiten. Door steeds overtuigender vervalsingen worden onder andere banken, makelaars en notarissen misleid, met directe gevolgen voor de leefbaarheid: starters verdwijnen uit de markt, buurten veranderen en financiële risico’s nemen toe. De fraude volgt een vaste route en door gebrekkige wetgeving en beperkte informatie-uitwisseling, blijft ingrijpen nu vaak uit. Hypotheekfraude ondermijnt daarmee de woningmarkt en biedt criminele allerlei voordelen om hun illegale vermogen ‘wit te wassen’.
Brief aan formerende partijen
De Koninklijke Beroepsorganisatie van Accountants, de Nationale Politie, de Kamer van Koophandel, de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, Vastgoed Nederland, Nederlands Register Vastgoedtaxateurs, de Nederlandse Vereniging van Banken, NVM Wonen, Stichting Fraudebestrijding Hypotheken en de gemeente Zaandam schetsen in een gezamenlijke brief (zie bijlage) aan de formerende partijen de volledige ‘criminal journey’ van hypotheekfraude: van het oprichten en inschrijven van schijnondernemingen en misbruik van het Handelsregister, via vervalste inkomens- en vermogensgegevens bij financieringsaanvragen, tot het behoud van vastgoed, zelfs na strafrechtelijke veroordeling.
Aanbevelingen
De partijen roepen in hun beleidswensenbrief op tot een samenhangend pakket aan maatregelen om deze criminele snel weg af te sluiten. De organisaties doen de volgende aanbevelingen:
- Versterk de positie van poortwachters zoals notarissen, makelaars/taxateurs en accountants, betere bescherming en wettelijke mogelijkheden voor onderlinge informatie-uitwisseling, inclusief invoering van het initiatiefwetsvoorstel Centraal Aandeelhoudersregister (CAHR) en hit/no-hit-systeem.
- Maak effectieve inkomens- en fraudecontroles mogelijk door hypotheekverstrekkers gecontroleerde toegang te geven tot inkomensgegevens opgegeven bij de Belastingdienst, met automatische signalen bij ongebruikelijke wijzigingen.
- Stel wettelijke kwaliteitsnormen en controlemechanismen in voor makelaars, vergroot de herkenbaarheid van accountants ingeschreven in het accountantsregister (AA/RA).
- Verbeter repressie en samenwerking: zodat hypotheekfraude sneller kan worden opgespoord en aangepakt door betere informatie-uitwisseling tussen de politie, Belastingdienst, gemeenten en financiële instellingen.
Weerbaar tegen hypotheekfraude
De coalitie roept de politiek zo op het systeem snel weerbaar te maken tegen hypotheekfraude en de maatschappelijke ontwrichting die deze veroorzaakt. In het belang van starters en bewoners die hun buurt zien veranderen, moet de criminele snelweg nu definitief worden afgesloten. De keten is graag bereidheid om samen met de wetgever te werken aan de verdere uitwerking en implementatie van de voorgestelde maatregelen.
