Steen voor Steen Sterker: samen werken naar een betere lokale woningmarkt
Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 richt Vastgoed Nederland – dé brancheorganisatie voor vastgoedprofessionals – zich tot alle politieke partijen met een duidelijke oproep: veranker eerlijkheid, transparantie en samenwerking op de woningmarkt in uw lokale verkiezingsprogramma’s.
De uitdagingen op de woningmarkt vragen om daadkracht, ook op lokaal niveau. Gemeenten spelen een sleutelrol in het creëren van een gezonde, toegankelijke en toekomstbestendige leefomgeving. Vastgoed Nederland gelooft in de kracht van samenwerking tussen marktpartijen en overheden om deze doelen te realiseren.
In dit voorstel presenteren wij een aantal concrete beleidsaanbevelingen die politieke partijen kunnen opnemen in hun programma’s. Deze lokale maatregelen dragen bij aan een evenwichtige woningmarkt en een sterkere ruimtelijke ordening – met ruimte voor wonen, werken én investeren.
1. Versterking van de lokale huurmarkt door professionalisering en transparantie
De vrije huursector staat onder grote druk. In de praktijk doen zich structurele problemen voor, waaronder discriminatie bij toewijzing, een gebrek aan rechtszekerheid, ondermijnende criminaliteit en onduidelijkheid over huurwaarborgsommen. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke behoefte aan betrouwbare, professionele en controleerbare verhuurbemiddeling. Daarom pleit Vastgoed Nederland voor de volgende beleidsmaatregelen.
Verplichte certificering en registratie van verhuurmakelaars
Gemeenten dienen uitsluitend samen te werken met gecertificeerde verhuurmakelaars die zijn opgenomen in het SCVM-register. Dat maakt de huurmarkt transparanter en eerlijker. Misstanden zoals discriminatie en oneigenlijke praktijken kunnen effectiever worden voorkomen en aangepakt.
Advertentiebevoegdheid uitsluitend voor gecertificeerde verhuurmakelaars
Alleen gecertificeerde verhuurmakelaars mogen woningen lokaal adverteren.
Gemeentelijk borgfonds voor lage inkomens
Gemeenten zouden een huurwaarborgfonds moeten instellen voor huishoudens met een laag inkomen die de waarborgsom niet zelfstandig kunnen betalen. Dit voorkomt uitsluiting en risicovolle constructies, terwijl verhuurders zekerheid behouden en huurders gelijke kansen krijgen.
Toegang tot de Basisregistratie Personen (BRP) voor verhuurprofessionals
Gecertificeerde verhuurmakelaars, beheerders en verhuurders moeten beperkte, doelgerichte toegang krijgen tot de BRP. Dit maakt sneller optreden tegen woningfraude, overbewoning en ondermijning mogelijk en versterkt de handhaafbaarheid en veiligheid in woonwijken.
2. Erfpacht: tijd voor een koerswijziging
Erfpacht is geen geschikt instrument om de woningmarkt te verbeteren. Het draagt niet bij aan meer of betaalbaardere woningen en zorgt juist voor onzekerheid bij huiseigenaren. Vastgoed Nederland raadt gemeenten daarom af om grond voor woningbouw in erfpacht uit te geven. Erfpacht is een complex en weinig transparant financieel product, waarvan toekomstige lasten eenzijdig worden vastgesteld en grote financiële risico’s met zich meebrengen. De opkomst van inkomensafhankelijke erfpachtconstructies, vergroot deze risico’s verder en roept vragen op over betaalbaarheid, rechtszekerheid en financierbaarheid van woningen.
Veranker rijksrichtlijnen in lokaal beleid
Gemeenten moeten het Afwegingskader uit de Handreiking Erfpacht van de Rijksoverheid zo spoedig mogelijk vastleggen in een gemeentelijke verordening, met waarborgen voor transparantie, rechtszekerheid (KNVB-criteria), rechtsbescherming, rechtsgelijkheid en participatie.
Pas bestaande erfpachtvoorwaarden aan
Bestaande erfpachtcontracten dienen zo snel mogelijk in lijn te worden gebracht met dit Afwegingskader.
Schaf erfpacht voor wonen bij voorkeur af
Gemeenten zouden erfpacht voor woningen geheel moeten beëindigen en zittende erfpachters de mogelijkheid moeten bieden de blote eigendom van de grond te kopen.
Verbeter positie van bestaande erfpachters
Indien afschaffing niet plaatsvindt: zorg voor snellere en betaalbare procedures om over te stappen naar eeuwigdurende erfpacht, erfpacht eeuwigdurend af te kopen en afgekochte erfpachtgrond om te zetten naar volledig eigendom.
3. Transparantie op de woningmarkt door structurele aanpak van funderingsrisico’s
De aandacht voor funderingsproblematiek neemt toe en het aantal woningen met funderingsschade zal naar verwachting verder groeien. Dit brengt hoge herstelkosten, waardedaling en financiële onzekerheid voor huiseigenaren met zich mee en leidt bovendien tot stagnatie op de woningmarkt.
Funderingsproblemen vormen daarmee een structureel risico voor zowel de veiligheid van woningen als de bestaanszekerheid van inwoners. Tegelijkertijd beschikken veel eigenaren niet over voldoende kennis, middelen of betrouwbare, objectgebonden informatie om tijdig maatregelen te nemen, waardoor onzekerheid en vastlopende woningtransacties ontstaan.
Vastgoed Nederland pleit daarom voor een gemeentelijke aanpak die risico’s inzichtelijk maakt en schade beperkt:
Eenduidige funderingssignalering en transparantie
Gemeenten dienen te stimuleren dat funderingssignalering plaatsvindt via een funderingsonderzoek fase 0 als objectieve beoordeling, waarna een automatisch gegenereerd funderingsattest wordt afgegeven waarin de uitkomsten worden vastgelegd met duidelijke risicoklassen en handelingsperspectief. Dit zorgt dat alle betrokken partijen beschikken over dezelfde, betrouwbare en objectieve informatie en biedt eigenaren concreet handelingsperspectief voor onderhoud, herstel of versterking. Daarnaast voorkomt het verrassingen en vertraging in woningtransacties
Vindbare deskundige ondersteuning voor bewoners
Gemeenten dienen bewoners actief te ondersteunen bij funderingsvraagstukken door hen te verwijzen naar erkende, onafhankelijke en gekwalificeerde bouwkundigen, bijvoorbeeld professionals die zijn aangesloten bij Vastgoed Nederland. Dit verhoogt de kwaliteit, uniformiteit en betrouwbaarheid van funderingsonderzoeken. Daarnaast voorkomt het dat dat bewoners afhankelijk zijn van ondeskundige partijen.
Structurele vastlegging en ontsluiting van funderingsdata
Gemeenten dienen aan te sluiten bij één centrale, landelijke funderingsdatabase waarin alle funderingsinformatie centraal, objectgebonden en kosteloos raadpleegbaar is. Dit geeft gemeenten beter inzicht voor monitoring, prioritering en gebiedsgerichte aanpak
4. Versterking van het vestigingsklimaat door toekomstbestendig beleid voor bedrijfsmatig vastgoed
Bedrijfsmatig vastgoed kampt met diverse belemmeringen die de ontwikkeling, verduurzaming en economische vitaliteit van werklocaties remmen. De oorzaken liggen vaak op nationaal niveau, zoals wet- en regelgeving en netcongestie. Tegelijkertijd spelen gemeenten een cruciale rol bij het wegnemen van deze knelpunten. Met passend ruimtelijk en economisch beleid kunnen zij het vestigingsklimaat voor ondernemers aanzienlijk verbeteren, leegstand beperken en investeringen stimuleren. Vastgoed Nederland pleit daarom voor twee maatregelen:
Meer ruimte voor herbestemming van bedrijfsmatig vastgoed
Gemeenten dienen meer planologische flexibiliteit te bieden voor functiewijziging van leegstaande winkels, kantoren en andere bedrijfspanden naar wonen of andere passende functies. Hierdoor wordt langdurige leegstand vermeden en zorgt het voor efficiënter gebruik van de bestaande vastgoedvoorraad.
Stimuleer innovatieve oplossingen om netcongestie te verminderen
Gemeenten dienen innovatieve initiatieven, zoals energiehubs, lokale energie-uitwisseling en het delen van netcapaciteit, planologisch en organisatorisch te faciliteren, zodat ondernemers en netbeheerders vraag en aanbod slimmer op elkaar kunnen afstemmen. Dit maakt uitbreiding, vestiging en verduurzaming van bedrijven weer mogelijk, wordt bestaande netcapaciteit efficiënter benut en voorkomt onnodige vertraging van projecten.
Lees hieronder de volledige beleidsvisie gemeenteraadsverkiezingen 2026:
Steen voor Steen Sterker: samen werken naar een betere lokale woningmarkt
